Ten geleide - De intelligente organisatie

Acht jaar geleden kwam ik voor het eerst in mijn loopbaan in aanraking met het fenomeen business intelligence. Mijn eerste project herinner ik mij nog als de dag van gisteren. Een grote uitgeverij van managementboeken vroeg ons om een systeem te maken om hun bestellingen en facturen snel te kunnen analyseren en daarover rapportages te maken. Tijdens de presentatie van een prototype, met een kleine hoeveelheid gegevens, wisten we de gebruikers enthousiast te maken. Vanuit allerlei invalshoeken kon men op flexibele wijze de gegevens snel bekijken. Toen we aan de slag gingen merkten we dat het allemaal veel minder gemakkelijk bleek dan vooraf gedacht. De hoeveelheid data was veel groter dan verwacht, de kwaliteit van de gegevens was beneden de maat, definities klopten niet en tot overmaat van ramp bleken de systemen waaruit de data moest worden gehaald moeilijk toegankelijk. Het project werd na enkele weken gestopt, we waren na veel inspanning, uren en soms dagen van wachten en nare verwensingen niet veel verder gekomen dan een aardig prototype.

Gelukkig leerden we snel, en bij een van de volgende projecten wisten we zo’n succes te boeken dat de directie ons trakteerde op champagne. Inmiddels zijn we vele jaren verder, en is er veel geleerd over het wezen van business intelligence en de essentie van prestatieverbetering. De techniek mag volwassen genoemd worden en de organisatorische en bedrijfskundige aspecten van business intellingence krijgen gelukkig steeds meer de overhand. Langzaamaan ontdekte ik dat business intelligence in organisaties volgens een cyclus verloopt, die veel eigenschappen vertoont met de leercyclus bij mensen die met hun zintuigen signalen registreren, deze met hun brein verwerken tot informatie en kennis die de ledematen of organen aanzet tot actie. Deze kennis en inzichten wilde ik graag delen met anderen, vandaar dat ik in 2002 en 2003 mijn ideeën in enkele publicaties aan vakbladen toevertrouwde. Begin dit jaar startte ik met het schrijven van dit boek, de tocht was begonnen! Ideeën, concepten, literatuuronderzoek, praten met experts, congresbezoeken, het geven van lezingen, projecten doen bij klanten, schrijven, weer weggooien, en weer opnieuw formuleren, het gevreesde writers-block, inspiratie, alles liep in het begin door elkaar. Eindelijk aan het begin van de zomer ontvouwde zich opeens uit allerlei signalen een logische eenvoudige structuur. En daarna ging het steeds makkelijker, het schrijven, tekenen en puzzelen werd steeds meer een plezier. En zowaar, het boek kwam gereed.

Dit boek heb ik niet zonder hulp van anderen kunnen schrijven. In de eerste plaats bedank ik de vele experts, managers, filosofen en wetenschappers die hun kennis en ervaringen al vóór mij op schrift stelden of dat in persoonlijke gesprekken met mij deelden. De nieuwe inzichten en kennis die in dit boek zijn vervat, zijn voor een heel groot deel aan hen te danken. Speciale dank gaat uit naar Cathy van Beek, die mij van goede feedback voorzag wat betreft de bestuurskundige en organisatorische kant van prestatieverbetering en business intelligence, en naar mijn broer Arie die de tekst vanuit taalkundig en communicatief oogpunt heeft bekeken en becommentarieerd. Oracle, Cognos en Business Objects wil ik bedanken voor de afbeeldingen van hun software die zij ter beschikking stelden, waardoor het boek in illustratief opzicht verbeterde. Verder heb ik veel gehad aan de vele waardevolle opmerkingen en suggesties van de reviewers Jos van Dongen, Pieter den Hamer en Arthur de Vries, die vaak precies de vinger op de zere plek wisten te leggen. Ten slotte rest mij niets anders dan u te bedanken voor het feit dat u het boek heeft aangeschaft of misschien nog overweegt het aan te schaffen. Ik wens u veel leesplezier.

Daan van Beek
november 2004